Akıcılık, konuşmanın rahat, kesintisiz, doğal bir hız ve ritimle gerçekleşmesidir. Akıcılık bozuklukları içinde en sık karşılaşılan iki tablo kekemelik ve hızlı-bozuk konuşmadır. İkisi de konuşmanın akışını etkiler; ancak ortaya çıkış biçimleri farklıdır.
Kekemelik
Kekemelik, konuşma akışının istemsiz olarak kesintiye uğramasıyla karakterize edilir. Konuşma sırasında şunlar görülebilir:
- Ses tekrarları: “b-b-b-ben”
- Hece tekrarları: “ba-ba-bana”
- Kelime tekrarları: “ben ben ben istiyorum”
- Ses uzatmaları ve bloklar
Bazı bireylerde göz kırpma, nefes düzeninde değişiklik ya da konuşma durumlarından kaçınma gibi ikincil davranışlar da eşlik edebilir.
Hızlı-bozuk konuşma
Hızlı-bozuk konuşmada konuşma hızı veya ritmi, kişinin iletişim gereksinimlerine göre uygun şekilde düzenlenemez. Kelimeler birbirine girebilir, bazı heceler düşebilir ve anlatım dağılabilir. Her hızlı konuşan kişide hızlı-bozuk konuşma bulunmaz.
Çocuğa “yavaş konuş” veya “derin nefes al” demek yerine rahat bir iletişim ortamı oluşturmak önemlidir.
Değerlendirmede nelere bakılır?
Yalnızca kaç kez takılındığına değil; akıcısızlıkların türüne, konuşma hızı ve ritmine, farklı ortamlardaki değişime ve günlük iletişime etkisine bütüncül olarak bakılır.
