Rezonans Bozukluğu

Rezonans, konuşma sırasında sesin ağız, burun ve boğaz bölgelerinde nasıl şekillendiğini ve sesin hangi yollardan dışarı çıktığını ifade eder. Rezonans bozukluğu, konuşma sesinin burun, ağız veya boğaz bölgesinde normalden farklı şekilde yankılanması sonucunda sesin fazla burundan, yetersiz burundan ya da boğuk/kapalı duyulması durumudur.

Rezonans bozuklukları, konuşmanın anlaşılırlığını ve sesin doğal niteliğini etkileyebilir. Özellikle çocuklarda konuşma gelişimi, artikülasyon ve iletişim becerileriyle birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Hipernazalite

Sesin normalden daha fazla burundan çıkması durumudur. Konuşma sırasında özellikle burundan çıkması beklenmeyen seslerde belirginleşebilir.

Hipernazalite;

• Damak yapısındaki farklılıklar,
• Velofaringeal yetersizlik,
• Yarık damak ve benzeri yapısal durumlar,
• Bazı nörolojik durumlar

ile ilişkili olabilir.

Hiponazalite

Konuşma sırasında burundan geçmesi gereken seslerin yeterince burun rezonansı almaması durumudur. Ses daha kapalı veya tıkalı gibi duyulabilir.

Sıklıkla;

• Burun tıkanıklığı,
• Büyümüş geniz eti,
• Burun ve nazofarenks bölgesindeki yapısal sorunlar,
• Üst solunum yolu problemleri

ile ilişkili olabilir.

Karışık Rezonans Bozukluğu

Bazı bireylerde hem hipernazalite hem de hiponazalite özellikleri bir arada görülebilir. Bu durumda ayrıntılı değerlendirme yapılarak rezonansın hangi durumlarda ve neden değiştiğinin belirlenmesi gerekir.

Rezonans bozukluğu olan bireylerde;

• Konuşmanın belirgin şekilde burundan gelmesi,
• Sesin tıkalı veya kapalı duyulması,
• Konuşma sırasında burundan hava kaçışı,
• Bazı sesleri üretirken burundan hava çıkması,
• Konuşmanın anlaşılabilirliğinde azalma,
• Sesin boğuk veya doğal olmayan bir tonda duyulması,
• Özellikle /p, b, t, d, k, g, s, ş, ç/ gibi ağızdan basınç gerektiren seslerde güçlük,
• Konuşma sırasında aşırı nazallik veya yetersiz nazallik

gibi belirtiler görülebilir.

Her burundan konuşma rezonans bozukluğu anlamına gelmez. Bu nedenle değerlendirme sırasında sesin niteliği, burun açıklığı, ağız ve damak yapısı, konuşma sesleri ve velofaringeal işlev birlikte ele alınmalıdır. Rezonans Bozukluğunun Nedenleri

Rezonans bozukluklarının birçok farklı nedeni olabilir. Bunlar arasında;

• Yarık damak ve damak yapısındaki farklılıklar,
• Velofaringeal yetersizlik veya yetmezlik,
• Geniz eti ve bademciklerle ilişkili durumlar,
• Burun tıkanıklığı ve burun yapısındaki problemler,
• Bazı cerrahi operasyonlar,
• Nörolojik hastalıklar,
• Konuşma motor sistemiyle ilişkili problemler,
• Bazı sendromik/genetik durumlar

yer alabilir.

Değerlendirme sırasında öncelikle bireyin tıbbi ve gelişimsel öyküsü alınır. Ardından;

• Ses kalitesi ve rezonans,
• Konuşma sırasında ağız ve burundan hava akışı,
• Konuşma seslerinin üretimi,
• Velofaringeal işlev,
• Oral-motor yapı ve işlevler,
• Konuşmanın anlaşılırlığı,
• Ses ve konuşma özellikleri,
• Gerektiğinde beslenme ve yutma ile ilişkili bulgular

değerlendirilir.

Terapi, rezonans bozukluğunun nedenine ve bireyin ihtiyaçlarına göre planlanır. Her rezonans bozukluğunda yalnızca konuşma egzersizleri uygulamak yeterli olmayabilir.

Terapi sürecinde;

• Konuşmanın anlaşılırlığının artırılması,
• Uygun ses üretiminin desteklenmesi,
• Ağızdan hava akışının ve oral basıncın uygun şekilde kullanılmasının desteklenmesi,
• Artikülasyon hatalarının ele alınması,
• Konuşma sırasında uygun rezonansın geliştirilmesi,
• Gerektiğinde alternatif ve destekleyici iletişim yöntemlerinin kullanılması

hedeflenebilir.

Eğer rezonans bozukluğunun altında yapısal veya tıbbi bir problem bulunuyorsa, öncelikle veya eş zamanlı olarak ilgili tıbbi değerlendirme ve tedavinin yapılması gerekebilir.

Ne Zaman Değerlendirme Alınmalı? Çocuğunuzun konuşması belirgin şekilde burundan geliyorsa, konuşurken burundan hava kaçırdığı fark ediliyorsa, sesleri üretirken ağızdan yeterli hava basıncı oluşturamıyorsa veya konuşması sürekli olarak tıkalı/kapalı duyuluyorsa bir Dil ve Konuşma Terapisti tarafından değerlendirilmesi önerilir.

Özellikle yarık damak öyküsü, damak operasyonu, geniz eti/bademcik sorunları, nörolojik bir durum veya konuşmada sonradan ortaya çıkan belirgin bir rezonans değişikliği varsa multidisipliner değerlendirme önemlidir.

Rezonans terapisinin amacı yalnızca sesin daha az burundan gelmesini sağlamak değildir. Temel amaç, bireyin daha doğal, anlaşılır ve etkili bir şekilde iletişim kurabilmesini desteklemektir.

Doğru değerlendirme ve uygun terapi planıyla bireyin konuşma sesleri, rezonansı ve genel konuşma anlaşılırlığı ihtiyaçlarına göre desteklenebilir.